Η αξία του βιβλίου

Η μελέτη των βιβλίων οξύνει το πνεύμα των ανθρώπων και αναπτύσσει την κριτική τους ικανότητα, αφού παρέχει ερεθίσματα και εναύσματα για προβληματισμό, στοχασμό και έρευνα. Ο άνθρωπος έχει την δυνατότητα να ξεφύγει από τα στενά πλαίσια του «εγώ» του, από τις προσωπικές του αντιλήψεις και να επεξεργαστεί άλλες απόψεις και ιδέες, ώστε να αποκτήσει πολύπλευρη οπτική και σφαιρική αντίληψη των πραγμάτων. Έτσι, ο άνθρωπος αποφεύγει τη μονομέρεια της εποχής μας και απαλλάσσεται από κάθε λογής προκαταλήψεις και δεισιδαιμονίες. Η επεξεργασία των πληροφοριών τον οδηγεί στη γνώση και αυτή τον βοηθά να προσεγγίσει την αλήθεια. Έχοντας επίγνωση της πραγματικότητας παίρνει καλύτερες αποφάσεις, προσανατολίζεται πιο σωστά, δίνει λύσεις στα προβλήματά του, γίνεται λογικός και συνετός. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, ότι το βιβλίο μορφώνει τον άνθρωπο και τον βοηθά να σκέφτεται αυτόνομα, αποτρέποντας τον κίνδυνο παραπλάνησης και αποπροσανατολισμού που επιφέρει η προπαγάνδα και το σύστημα εξανδραποδισμού της εποχής μας.

Το βιβλίο, όμως, εκτός από «παράθυρο γνώσης» αποτελεί πολύτιμο μέσο ψυχαγωγίας. Βοηθά τον άνθρωπο να αποδράσει από τη δύσκολη καθημερινότητα και τη ρουτίνα, να ξεχάσει για λίγο τα καθημερινά του προβλήματα και άγχη, να ξεφύγει από την ανία και την πλήξη της ζωής του. Τον ταξιδεύει σε άλλους κόσμους, του κρατά συντροφιά στις ώρες της μοναξιάς του, τον ευχαριστεί, τον διασκεδάζει, τον ηρεμεί, τον χαλαρώνει, του συμπαραστέκεται σαν ένας φίλος. Έτσι, ο άνθρωπος αγαλλιάζει, ανανεώνεται, ξεκουράζεται, ανακτά τη χαμένη του δύναμη και ελπίδα και αντιμετωπίζει τη ζωή και τους ανθρώπους πιο αισιόδοξα έχοντας κερδίσει ψυχική ευφορία, ηρεμία και ισορροπία.

Αυτή η ισορροπία, η γνώση που προσφέρει το βιβλίο αλλά και η μίμηση υγιών προτύπων που προβάλλει, προσδίδουν στον άνθρωπο ασφάλεια, αυτοπεποίθηση και θάρρος, ώστε να αντιμετωπίζει τις δυσκολίες και τα αδιέξοδα της ζωής. Έτσι, σε μια κοινωνία καταναλωτική και αλλοτριωτική το βιβλίο αποτελεί το απαραίτητο στήριγμα, κυρίως για ένα νέο, αφού του δίνει τα εφόδια πνευματικά, ψυχικά και ηθικά για να αντισταθεί στις «σειρήνες» της εποχής και απερίσπαστος να πορευτεί προς την «Ιθάκη» του.

Πράγματι, ο άνθρωπος ηθικά ολοκληρώνεται, αφού το βιβλίο του μαθαίνει να κοπιάζει για να κερδίσει τη γνώση και την ψυχική του ισορροπία και τον εξοικειώνει με το μόχθο και τον τίμιο αγώνα. Επίσης τον οδηγεί στην αυτοκριτική και την αυτογνωσία, αφού συγκρίνεται με τους ήρωες, με διαφορετικούς χαρακτήρες και διαφορετικές στάσεις ζωής. Έχοντας την πολύτιμη γνώση του εαυτού του αλλά και γνώση των άλλων ανθρώπων, μαθαίνει να ξεχωρίζει το καλό από το κακό, να ακολουθεί το δίκαιο και σωστό και να καταδικάζει καθετί ανήθικο και αναξιοπρεπές. Μ’ αυτόν τον τρόπο, χαλυβδώνει το χαρακτήρα του και αντλεί αληθινά υποδείγματα ζωής που δίνουν νόημα και περιεχόμενο στη ζωή του.

Το βιβλίο, επίσης, προσφέρει κοινωνική μόρφωση και πολύτιμη παιδεία, γιατί γνωστοποιεί τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του πολίτη, πληροφορεί για πολιτικές θεωρίες, κοινωνικές ιδεολογίες και για τις εξελίξεις. Έτσι, δίνει τη δυνατότητα στον άνθρωπο να συμμετέχει στα κοινά, τον ωθεί να νοιάζεται για τα κοινωνικά δρώμενα και να προτάσσει το κοινωνικό καλό και συμφέρον. Επιπλέον, τον ευαισθητοποιεί γύρω από τα προβλήματα της εποχής, τον βοηθά να καταλαβαίνει καλύτερα τους ανθρώπους κι έτσι να επικοινωνεί ουσιαστικά και γόνιμα μαζί τους. Δεν είναι δύσκολο, λοιπόν, να καταλάβουμε ότι το βιβλίο προωθεί και στηρίζει τις δημοκρατικές αξίες και το δημοκρατικό πνεύμα.

Τέλος, θα πρέπει να τονίσουμε τη μεγάλη συμβολή του βιβλίου στην ανάπτυξη του πολιτισμού, αφού διασώζει τις γνώσεις του παρελθόντος και τις μεταδίδει στις επερχόμενες γενεές για να τις εξελίξουν. Κατ’ αυτόν τον τρόπο έχει σημειωθεί όλη αυτή η μακραίωνη ανάπτυξη των επιστημών και των τεχνών, η μεταφορά των διαχρονικών αξιών, η διάσωση όλων των αξιομνημόνευτων γεγονότων που καθόρισαν την ιστορική πορεία του ανθρώπου και η διάσωση επίσης όλων των αξιόλογων επιτευγμάτων του.

Πιο ειδικά, το βιβλίο συμβάλλει απεριόριστα στη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας ενός έθνους, αφού μεταφέρει την εθνική μας γλώσσα και βοηθά στη σωστή εκμάθηση της, διαφυλάττει τις παραδόσεις, γνωστοποιεί γεγονότα του παρελθόντος εξασφαλίζοντας, έτσι, την ιστορική μνήμη του λαού. Επομένως, οι άνθρωποι αποκτούν γνώση των εθνικών θεμάτων, ενδυναμώνουν το εθνικό τους φρόνημα, καλλιεργούν τη φιλοπατρία και μόνο έτσι είναι σε θέση να προστατεύσουν τη χώρα από ξένες εισβολές και επιρροές, από τον κίνδυνο αφομοίωσης της από άλλους πιο ισχυρούς οικονομικά λαούς, από άγονες αντιπαραθέσεις, συγκρούσεις και ανταγωνισμούς.

Το βιβλίο, αντίθετα κατευνάζει τα πάθη, τις προκαταλήψεις και τους φανατισμούς ανάμεσα σε λαούς και προωθεί τις γόνιμες πολιτιστικές ανταλλαγές, τη συναδέλφωση τους, την ειρηνική συνύπαρξη και τη γόνιμη συνεργασία τους, εξασφαλίζοντας ένα μέλλον ανθρώπινο, δημοκρατικό, προοδευτικό.