Ορισμός- Παρατήρηση στη ζωή

 Με τον όρο αυτό εννοούμε τη μεγάλη απόσταση, που φτάνει μέχρι τη σύγκρουση, ανάμεσα στους νέους και τους ώριμους ή ηλικιωμένους ως προς τις πεποιθήσεις, τις αντιλήψεις, τις ιδέες, τον τρόπο σκέψης και δράσης, τις επιλογές και συνήθειες, τον τρόπο ομιλίας, ντυσίματος, διασκέδασης, τη στάση ζωής γενικότερα. Κατ’ επέκταση εννοούμε την αδυναμία συνεννόησης και κατανόησης των δυο μερών. Έτσι, κάθε γενιά κλείνεται στον εαυτό της καλλιεργεί ένα φαύλο κύκλο μοναξιάς και ασυνεννοησίας και επιδίδεται σε μια «πολεμική» η μια εναντίον της άλλης που αναλώνεται σε  αλληλοκατηγορίες  Συγκεκριμένα οι νέοι καταλογίζουν στους μεγαλύτερους υποκρισία, διαφθορά, ιδιοτέλεια – συμφεροντολογία, ασυνέπεια, συντηρητισμό, δογματισμό, κοινωνική συμβατικότητα, επίπλαστη ευγένεια, εγωισμό και ωφελιμισμό, αντίδραση σε καθετί νέο. Τους καταλογίζουν ευθύνες για τον κόσμο που δημιούργησαν, ο οποίος είναι πλήρης παραλογισμού, χάους, άγχους και αβεβαιότητας, έναν κόσμο χωρίς ηθικές αξίες και δίχως ενδιαφέρον για τον άνθρωπο και τις ανάγκες του.Οι μεγάλοι από την πλευρά τους καταλογίζουν στους νέους ασυδοσία, ανευθυνότητα, ασέβεια, αγένεια, επιπολαιότητα, αδιαφορία, ανυπαρξία στόχων, υπερβολική ροπή στις απολαύσεις, ευπιστία, αφέλεια, απειρία. Το χάσμα είναι ιδιαίτερα έντονο στους κόλπους της οικογένειας, στο σχολείο, σε επαγγελματικούς χώρους και σε διάφορες εκδηλώσεις της κοινωνικής ζωής.

Το χάσμα είναι διαχρονικό – Αίτια διαχρονικά

Η σύγκρουση των γενεών δεν είναι σημερινό φαινόμενο, όπως διατείνονται πολλοί. Στην κωμωδία του Αριστοφάνη «Νεφέλες» έχουμε μια γλαφυρότατη περιγραφή της σύγκρουσης ανάμεσα στο γνωστικό – νομιμόφρονα πατέρα και στον ελαφρόμυαλο, μακρυμάλλη γιο. Τα «πάντα ρει» έλεγε ο Ηράκλειτος και Λάιμπνιτς συμπλήρωσε «ό,τι δεν κινείται δε ζει». Είναι φυσιολογικό, λοιπόν, κάθε γενιά να έχει τη δική της ιδιοσυγκρασία. Από γενιά σε γενιά τα πράγματα αλλάζουν. Διαφορετικές συνθήκες, ιδέες, θεωρίες, αντιλήψεις, νοοτροπία. Η κοινωνία δεν είναι στατική είναι δυναμική, αυτό σημαίνει ότι κινείται, εξελίσσεται και αλλάζει. Η σύγκρουση ανάμεσα στους νέους και στους ώριμους είναι ουσιαστικά η διαφορά που παρουσιάζεται ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, ανάμεσα στο παλιό και το καινούριο. Σημαντική θέση σ’ αυτή τη διαφορά παίζει η ίδια η φύση των νέων και των ενήλικων. Η κάθε ηλικία (παιδική – εφηβική – ώριμη – γεροντική) έχει διαφορετική ψυχοσύνθεση, διαφορετικές ανάγκες και απαιτήσεις.

Ο νέος από τη φύση του διακρίνεται για τη ζωτικότητα, το δυναμισμό του, την ενέργειά του, τη ζωντάνια του και την ενεργητικότητα, που σε μεγάλο βαθμό είναι απόρροια της βιολογικής δύναμης του οργανισμού. Η νεότητα είναι εποχή ακμής και δράσης. Αντίθετα, ο ώριμος διακρίνεται από μια στασιμότητα, που πολλές φορές φτάνει στα όρια της αδράνειας και της παθητικότητας.

Ο νέος έχει μια τάση προς το ιδεώδες, είναι ιδεαλιστής. Κυνηγά το τέλειο, το απόλυτο, το ιδανικό. Είναι γεμάτος ελπίδες, γιατί δεν έχει απογοητευτεί, δεν έχει δοκιμάσει ουσιαστικές αποτυχίες, δεν έχει γνωρίσει τη ζωή. Οι νέοι πιστεύουν στο μέλλον, επειδή νιώθουν ότι το μέλλον τους ανήκει. Αγαπούν τη ζωή, αγαπούν το καινούριο, είναι νεωτεριστές. Θέλουν ν’ αλλάξουν τα πάντα, να βελτιώσουν την κοινωνία. Γίνονται επαναστάτες, ριζοσπαστικοί και εναντιώνονται σε οποιοδήποτε τους «κόβει» το δρόμο, σε όλα τα «κακώς κείμενα» της κοινωνίας. Έχουν αυτή τη δυνατότητα, γιατί δεν έχουν ακόμα «συμβιβαστεί», δεν έχουν «αφομοιωθεί» στο κλίμα και στο ρεύμα της εποχής.  Αντίθετα, οι μεγαλύτεροι είναι περισσότερο συντηρητικοί, παγιωμένοι στις αντιλήψεις τους, γιατί νιώθουν ασφάλεια σ’ αυτό που ήδη γνωρίζουν και πιστεύουν, φοβούνται καθετί νέο και δυσπιστούν σε καθετί καινούριο, είναι διστακτικοί στις αλλαγές και τις μεταρρυθμίσεις. Είναι συμβιβασμένοι, κοιτούν την πρακτική πλευρά της ζωής, έχουν απογοητευτεί πολλές φορές απ’ αυτήν, γι’ αυτό την αντιμετωπίζουν με πιο κλειστή και απαισιόδοξη οπτική. Γίνονται σκεπτικιστές, ψυχροί υπολογιστές και δρουν προγραμματισμένα.

Ο νέος είναι από τη φύση του αγνός, ανιδιοτελής, έντιμος. Δεν επιδιώκει το προσωπικό κέρδος, είναι μακριά από σκοπιμότητες και ευτελείς υπολογισμούς. Τολμά να λέει την αλήθεια μακριά από συμβατότητες, αποφεύγει το δόλο και την απάτη, γιατί πιστεύει στην δικαιοσύνη. Αντίθετα, ο ενήλικας δρα με βάση το συμφέρον, το κέρδος, τη σκοπιμότητα, γιατί υπακούει σε υποχρεώσεις, δεσμεύσεις και στο προσωπικό του συμφέρον.

Οι νέοι υπακούουν στο συναίσθημα και στο ένστικτο. Είναι περισσότερο αυθόρμητοι, καθοδηγούνται από τις επιθυμίες τους, παρά από τη λογική τους. Κυριεύονται από το πάθος, ενθουσιάζονται εύκολα, αφοσιώνονται και αφιερώνονται με ιδιαίτερη ζέση σ’ αυτό που επιθυμούν και πιστεύουν. Είναι περισσότερο τολμηροί και θαρραλέοι, δεν έχουν απογοητευτεί, γι’ αυτό και δεν ξέρουν τι θα πει οπισθοδρόμηση και δειλία. Είναι αντίθετα γενναίοι, γιατί τις περισσότερες φορές έχουν άγνοια των κινδύνων και των συνεπειών των πράξεων τους. Είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι, δεν έχουν προσβληθεί από την αδιαφορία, γι’ αυτό βιώνουν με έντονο τρόπο τα πάντα. Συγκινούνται εύκολα, γιατί κρίνουν με την καρδιά  και όχι με το μυαλό. Στον αντίποδα αυτών, οι ώριμοι κρίνουν με τη λογική, την εμπειρία και είναι περισσότερο προσεκτικοί, πρακτικοί, μετρημένοι και συγκρατημένοι.

Επιπλέον, οι νέοι είναι φιλομαθείς και φιλοπερίεργοι. Δεν γνωρίζουν, γι’ αυτό απορούν, ψάχνουν, θέτουν ερωτήματα και θέλουν να μάθουν. Η ηλικία τους επιβάλει την κρίση, την αξιολόγηση, την εξέταση, τη σύγκριση, την αποδοχή, την απόρριψη, την αμφισβήτηση. Αμφισβητούν τις παραδεδομένες γνώσεις, απόψεις, αντιλήψεις, τους κανόνες και τους θεσμούς που συνέχουν τον κόσμο των μεγάλων. Δεν δέχονται τίποτα αναιτιολόγητο, τίποτα που δεν μπορεί να αποδείξει την αξία και τη χρησιμότητά του. Αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό, αφού η νεότητα είναι μια μεταβατική φάση, μια προετοιμασία για την ωριμότητα. Ο νέος περνά μια προσωπική, ιδεολογική, ηθική κρίση και έρχεται σε σύγκρουση με τον εαυτό του και με τους γύρω του, καθώς προσπαθεί να κατανοήσει τον ίδιο του τον εαυτό, τη ζωή και να επιβεβαιωθεί ως ύπαρξη. Βιώνει μια συνεχή εσωτερική αλλαγή και την ίδια συνεχή αλλαγή επιζητεί και στον εξωτερικό κόσμο. Εναντιώνεται στο τυπικό και το καθιερωμένο και επιδιώκει να φτιάξει ένα νέο κόσμο στηριγμένο στα δικά του δεδομένα. Σ’ αυτό το σημείο συναντά την αντίσταση των μεγάλων. Αυτοί, κρατώντας την εξουσία στα χέρια τους, θέλουν να διατηρήσουν τα προνόμιά τους και αναλλοίωτους τους θεσμούς που έχουν δημιουργήσει προηγούμενα οι ίδιοι. Είναι δεμένοι βιωματικά και συναισθηματικά με τον κόσμο τους, το παρελθόν, κι αυτό τους εμποδίζει να δουν τις εξελίξεις, να κατανοήσουν τη νέα γενιά, τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της. Οι μεγάλοι έχουν κατασταλάξει, έχουν οριοθετηθεί, έχουν δημιουργήσει τη δική τους ιστορία, στο πέρασμα των χρόνων και δεν είναι εύκολο να ξεφύγουν απ’ το κατεστημένο. Υπερασπίζουν έτσι με σθένος τη γενιά τους, την εποχή τους και τη νοοτροπία αυτής.

Τέλος, οι αρνητικές ιδιότητες των νέων αποτελούν ένα μόνιμο πόλο σύγκρουσης με τους μεγάλους. Και σ’ ένα βαθμό είναι απόλυτα φυσιολογικό, αφού οι νέοι δεν τα έχουν βρει με τον εαυτό τους, είναι ανολοκλήρωτοι, χωρίς αυτοπεποίθηση και ασφάλεια, οπότε καθίσταται εξαιρετικά δύσκολο να τα βρουν με τους άλλους ανθρώπους. Το γεγονός ότι είναι εγωκεντρικοί, απόλυτοι και μονομερείς δυσκολεύει την επικοινωνία και εμποδίζει την ανταλλαγή απόψεων και τη διάθεση για προσέγγιση της αλήθειας, κάτι που φέρνει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση τους μεγάλους. Σε δυσκολότερη ακόμα θέση τους φέρνει η οξυθυμία τους, τα ξεσπάσματα τους, η ανεξέλεγκτη ορμή και τα αδικαιολόγητα νεύρα, καθώς και η μόνιμη αμφισβήτηση και αντίδραση. Επιπλέον, η ανυπομονησία, η επιπολαιότητα, η αδιαφορία και η ανευθυνότητα των νέων εκνευρίζουν πολλές φορές τους μεγάλους γιατί τους προσθέτουν προβλήματα και ευθύνες. Όλα τα παραπάνω  προκαλούν πολλές φορές άγχος, αγωνία, ανασφάλεια, θυμό και οργή στους ενήλικες, οπότε συχνά οδηγούνται σε μια αδιέξοδη κατάσταση που δεν ξέρουν πώς να την αντιμετωπίσουν και έρχονται σε σύγκρουση με τους νέους.

 Προσοχή: το χάσμα προκαλείται μόνο όταν οι ενήλικες αφήνονται στη φύση τους και δεν έχουν καλλιεργηθεί, οπότε λειτουργούν με τις αρνητικές τους ιδιότητες. Όταν ο ενήλικας είναι ώριμος, συνειδητός και συναισθηματικά ισορροπημένος, καταλαβαίνει το νέο και τα προβλήματά του ή τα γνωρίσματα της ηλικίας του, θαυμάζει τα θετικά του και χαίρεται για τη νεότητά του. Οπότε ακόμα κι αν υπάρχουν διαφωνίες και συγκρούσεις είναι γόνιμες και λύνονται σε ένα δημοκρατικό κλίμα, αποδοχής κι σεβασμού.

Σήμερα το χάσμα είναι μεγαλύτερο- Αίτια

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από τη γοργότητα των εξελίξεων, την ταχύτητα των μεταρρυθμίσεων, την πολυπλοκότητα των δομών. Όλα κινούνται μ’ έναν ιλιγγιώδη ρυθμό κι έτσι η απόσταση ανάμεσα στο παλιό και το καινούριο γίνεται τεράστια, οπότε είναι φυσικό οι νέοι, ως φορείς της αλλαγής και της προόδου, να εκτινάσσονται μπροστά και οι μεγαλύτεροι να στέκονται πίσω και να κοιτούν αμήχανα και με φόβο το μέλλον, αγκομαχώντας να το καταλάβουν και ασθμαίνοντας να το προλάβουν.

Η έκρηξη της τεχνολογίας και η εξέλιξη των επιστημών άλλαξαν τον τρόπο ζωής μας. Σημειώθηκε ραγδαία άνοδος του βιοτικού επιπέδου, η κοινωνία μας έγινε καταναλωτική, άλλαξαν απότομα όλες οι σταθερές και οι αξίες, επήλθε σύγχυση μεταξύ της άνεσης και της ευτυχίας. Οι μεγάλοι που έχουν ζήσει σε πιο στερημένες εποχές με λιγότερες ευκολίες, χωρίς τον κατακλυσμό των υλικών αγαθών, δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα και δυσκολεύονται να κατανοήσουν τους νέους που θεωρούν την άνεση δεδομένη και  την απαιτούν με υπερβολή και εμμονή. Οι νέοι ζουν σε κουλτούρα ταχύτητας και άμεσης ικανοποίησης ενώ οι μεγαλύτεροι έχουν μάθει στη σταδιακή κατάκτηση και στην αναμονή. Αυτό δημιουργεί σύγκρουση ρυθμών ζωής και προσδοκιών.

Συνέπεια της τεχνοκρατικής κοινωνίας ήταν η πλήρης σύγχυση και φθορά των αξιών. Στην εποχή μας καταρρίφθηκαν οι προαιώνιες αξίες, χάθηκαν τα ιδανικά και τη θέση τους πήρε η ανώτερη όλων των αξιών: το χρήμα. Η κοινωνία μας χαρακτηρίζεται από έκλυση ηθών, αβεβαιότητα,  χρησιμοθηρία, ατομικισμό, ανταγωνισμό και μοναξιά. Είναι δύσκολο πλέον να συνεννοηθούν οι άνθρωποι της ίδιας γενιάς που έχουν κοινά βιώματα, πόσο μάλλον οι νέοι και οι ώριμοι που ανήκουν σε διαφορετικές γενιές. Παλαιότερα υπήρχαν περισσότερα κοινά σημεία αναφοράς (παραδόσεις, τρόπος ζωής, εμπειρίες). Σήμερα οι γενιές ζουν σε σχεδόν «παράλληλους κόσμους», γεγονός που δυσκολεύει την κατανόηση.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο της εξέλιξης και τελειοποίησης των ΜΜΕ με τις πολλαπλές πηγές γνώσης και μόρφωσης οι νέοι ωριμάζουν ταχύτερα και κοινωνικοποιούνται πιο γρήγορα. Έτσι, πληροφορούνται για ό,τι συμβαίνει γύρω τους, ενημερώνονται, συνειδητοποιούν τον κόσμο που τους περιβάλλει, κατανοούν καλύτερα τα προβλήματα. Έχουν πολλαπλά ερεθίσματα και κίνητρα προβληματισμού, διευρύνονται οι πνευματικοί τους ορίζοντες και τα ενδιαφέροντά τους, οξύνεται η κριτική τους ικανότητα, καταρρίπτουν αυθεντίες και ασκούν γόνιμο έλεγχο. Άρα έχουν περισσότερες απαιτήσεις, γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και τα διεκδικούν δυναμικά, αμφισβητούν και κρίνουν αυστηρά τους μεγαλύτερους, ανεξαρτητοποιούνται πιο γρήγορα. Αυτά φέρνουν σε δύσκολη θέση και αμηχανία τους μεγαλύτερους, αφού χάνουν τον έλεγχο και την αξιοπιστία τους. Από την άλλη μπορούμε να επισημάνουμε ότι οι νέοι διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό την ταυτότητά τους μέσα από τον ψηφιακό κόσμο, ενώ οι μεγαλύτεροι βασίζονται κυρίως στη βιωματική εμπειρία. Αυτό οδηγεί σε διαφορετικό τρόπο σκέψης, επικοινωνίας και αντίληψης της πραγματικότητας.

Τέλος, στους ωριμότερους ηλικιακά είναι εμπιστευμένες οι απαραίτητες για την κοινωνική συνοχή αρχές και αξίες. Αυτοί έχουν την εξουσία, κυβερνούν, διοικούν, διευθύνουν τη ζωή μας. Έτσι, οι νέοι συνδέουν τα προβλήματα και τα τρωτά της κοινωνίας μας με τους μεγάλους και τους κατηγορούν για ανικανότητα, αφού δε βρίσκουν λύση, ενώ απ’ την άλλη οι ίδιοι που μπορούν να δώσουν λύσεις – ή τουλάχιστον έτσι πιστεύουν – δεν έχουν θέσεις εξουσίας και δεν τους δίνονται ευκαιρίες και δυνατότητες συμμετοχής. Το χάσμα έτσι μεγαλώνει και επιδεινώνεται η κατάσταση.

Προσοχή : ο βασικός παράγοντας, η τεχνολογία, που προκαλεί χαοτική απόσταση μεταξύ των δύο γενεών, μπορεί να λειτουργήσει και ενωτικά. Αφενός οι νέοι σήμερα κατέχουν πάρα πολλές γνώσεις και ιδίως όσον αφορά στα τεχνολογικά επιτεύγματα και τις δυνατότητές τους, κάτι που χαίρει της εκτίμησης των μεγάλων, επειδή τους χρειάζονται, τους θεωρούν ώριμους και όχι «άβγαλτα παιδαρέλια». Αφετέρου αυτό το ίδιο το διαδίκτυο και τα ψηφιακά περιβάλλοντα ενώνουν ανθρώπους όλων των εθνικοτήτων, των ηλικιών , των προσωπικοτήτων που μοιράζονται τα ίδια ενδιαφέροντα, τα ίδια χόμπι, τις ίδιες ασχολίες.

Συνέπειες

Οι συνέπειες του χάσματος των γενεών αποτυπώνονται πρωτίστως στη στάση και τη συγκρότηση των νέων. Πολλοί οδηγούνται στον κυνισμό και τον ατομικισμό, περιθωριοποιούνται και αποστασιοποιούνται από τα κοινά, ενώ συχνά εκδηλώνουν αντιδραστικές συμπεριφορές και εκτονώνονται με ακραίους τρόπους. Αποπροσανατολισμένοι και χωρίς σταθερά σημεία αναφοράς, αναζητούν «τεχνητούς παραδείσους», μετεωρίζονται και παραμένουν ουσιαστικά απροστάτευτοι απέναντι στους κινδύνους και τις παγίδες της ζωής. Η απουσία υγιών προτύπων, υποστήριξης και πολιτιστικών πυξίδων εντείνει το αίσθημα μοναξιάς και ανασφάλειας, οδηγώντας τους σε μια βαθύτερη υπαρξιακή σύγχυση.

Παράλληλα, το χάσμα οξύνει την αντιπαράθεση μεταξύ των γενεών, η οποία συχνά προσλαμβάνει χαρακτηριστικά σύγκρουσης. Και οι δύο πλευρές καταφεύγουν σε υπερβολές και ακρότητες: οι νέοι απορρίπτουν συλλήβδην το παλιό, αποδίδοντας στους μεγαλύτερους κάθε ευθύνη για τα κοινωνικά προβλήματα, ενώ οι μεγαλύτεροι αντιμετωπίζουν με καχυποψία κάθε νεωτερισμό, θεωρώντας τους νέους υπαίτιους της κρίσης. Έτσι, κλονίζονται βασικοί θεσμοί, όπως η οικογένεια, το σχολείο και η δημοκρατία, ενώ παράλληλα εντείνονται τα φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας. Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι ότι υπονομεύεται ο ίδιος ο διάλογος: η επικοινωνία διαρρηγνύεται, η διάθεση για συνεννόηση και συνεργασία εκλείπει και καθίσταται αδύνατη η σύγκλιση απόψεων και η αναζήτηση της αλήθειας. Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, η αρμονική συνύπαρξη παρελθόντος, παρόντος και μέλλοντος διαταράσσεται, με αποτέλεσμα η κοινωνία να μην προοδεύει, αλλά να οπισθοδρομεί και να τελματώνεται.

Λύσεις – Προτάσεις

Η διάσταση ανάμεσα στις γενιές είναι αδύνατο να εξαλειφθεί, ωστόσο μπορεί να αμβλυνθεί με ειλικρινή διάλογο κι από τις δυο πλευρές, με απομάκρυνση από εγωιστικές συμπεριφορές, προκαταλήψεις και αδιαλλαξία. Είναι ωφέλιμο να εκλείψει ο δογματισμός και η απολυτότητα και να επικρατήσει η καλοπροαίρετη διάθεση για αγαστή και αμέριστη συνεργασία, η καλή θέληση για κατανόηση της κάθε πλευράς, ώστε να ξεπεραστούν τα εμπόδια και να λυθούν τα όποια προβλήματα. Χρειάζεται, λοιπόν, να συνειδητοποιηιθεί ότι μόνο μέσα από τον δρόμο της αγάπης, του σεβασμού και της συνεργασίας καρποφορούν οι σχέσεις και προκύπτει εξέλιξη και πρόοδος.

Οι μεγάλοι είναι ανάγκη, να προσπαθήσουν να παρακολουθήσουν τις αλλαγές και τις εξελίξεις, να κατανοήσουν τη νέα τάξη πραγμάτων, ν’ απαγκιστρωθούν απ’ το παρελθόν, να συμμεριστούν τα προβλήματα και τις ανάγκες των νέων, να τους συμπαρασταθούν και να τους βοηθήσουν με υπομονή αγάπη και διακριτικότητα. Χρειάζεται να θυμηθούν ότι και οι ίδιοι υπήρξαν νέοι και άρα αντιδραστικοί και αμφισβητίες και προκαλούσαν προβλήματα στους δικούς τους με ακραίες συμπεριφορές. Οφείλουν να αναλάβουν μεγάλο μερίδιο ευθύνης για όσα κατηγορούν τους νέους, αφού αυτοί τους κληροδότησαν μια κοινωνία προβληματική και αθτοί αποτέλεσαν πρότυπα. Επιπρόσθετα, είναι ανάγκη να συνειδητοποιήσουν ότι οι νέοι έχουν δικαιώματα, ότι είναι απαραίτητοι για την πρόοδο, ότι στηρίζουν την κοινωνία του μέλλοντος, ότι είναι η ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο. Έτσι, θα πρέπει να αξιοποιήσουν τη νιότη τους, τη δύναμή τους, το πάθος και την τόλμη τους και να τα συνδυάσουν όλα αυτά με την πείρα και την ωριμότητα τη δική τους για τη δημιουργία υγιών σχέσεων και υγιούς κοινωνίας. Τέλος, το πιο σημαντικό είναι να στοχεύσουν στην αυτοκριτική, στην αυτογνωσία τους και στην προσωπική τους ωρίμανση και καλλιέργεια γιατί μόνο τότε μπορούν να καταλάβουν πραγματικά τους νέους, όχι αφήνοντας τους ασύδοτους και ανεξέλεγκτους ούτε ελέγχοντας τα πάντα και ποδηγετώντας τους, αλλά θέτοντας τα σωστά όρια με νοιάξιμο και φροντίδα για να χτίσουν τη δική τους ελεύθερη και δυνατή προσωπικότητα. Μέσα από τη δική τους αυτοπραγμάτωση δε θα βαραίνουν τα παιδιά τους ώστε να τους εκπληρώσουν τα δικά τους  όνειρα και να βρουν ευτυχία και δικαίωση, ούτε θα αναλώνονται σε λόγια, θεωρίες και συμβουλές αλλά θα αποτελούν πηγή έμπνευσης με το παράδειγμά τους.

Οι νέοι από την πλευρά τους πρέπει να ασκήσουν γόνιμο έλεγχο και κριτική για να δουν ποια στοιχεία απ’ το παρελθόν κι απ’ τον κόσμο των μεγάλων είναι χρήσιμα, έτσι, ώστε να τα αποδεχτούν και να τα αξιοποιήσουν. Χρειάζεται να συνειδητοποιήσουν, ότι οι μεγάλοι δεν είναι οι μόνοι υπεύθυνοι για τα δεινά της κοινωνίας αλλά και οι ίδιοι, καθώς αποτελούν το μέλλον της, και ότι συχνά κατηγορούν και κατακρίνουν, συνεχίζοντας όμως τις ίδιες τακτικές, χωρίς να έχουν αντιπροτάσεις και εναλλακτικές λύσεις ή, αν έχουν, χωρίς να αγωνίζονται γι’ αυτές. Δεν πρέπει να αναλώνονται σε προκατειλημμένες συγκρίσεις, ανούσιες αποδοκιμασίες και επικρίσεις του παρελθόντος, αλλά να δουν τι μπορούν να κάνουν και πώς μπορούν να δράσουν δημιουργικά στο παρόν.  Θα τολμούσαμε να πούμε ότι οι νέοι μπορούν να τα καταφέρουν καλύτερα στην προσπάθεια προσέγγισης της άλλης γενιάς, αφού αυτοί είναι ελεύθεροι από σχήματα και τύπους, είναι «ανοιχτά» μυαλά και ανοιχτοί σε κάθε πρόταση ζωής, ικανοί να υψώνονται πάνω από φραγμούς και να σπάζουν υψωμένους τοίχους. Άλλωστε, είναι αυτοί που μπορούν να βοηθήσουν τους μεγάλους να αντιληφθούν τα νέα δεδομένα και την εξέλιξη της τεχνολογίας.

Για να γεφυρωθεί ουσιαστικά το χάσμα των γενεών, απαιτούνται συνολικές αλλαγές τόσο στο σύστημα αγωγής και παιδείας όσο και στον τρόπο ζωής. Πρωτίστως, είναι αναγκαία μια γνήσια δημοκρατική πολιτεία που θα καλλιεργεί φιλελεύθερο και προοδευτικό κλίμα, ευνοώντας τον διάλογο, την πολυφωνία και τον σεβασμό της προσωπικότητας. Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ο άνθρωπος μαθαίνει την αμοιβαία αναγνώριση δικαιωμάτων, την καλόπιστη κριτική και την εμπιστοσύνη, στοιχεία που αποτελούν θεμέλια για την αλληλοκατανόηση μεταξύ των γενεών. Ταυτόχρονα, το κράτος καλείται να παρέχει περισσότερες ευκαιρίες στους νέους, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να εκφραστούν και να αναδειχθούν με βάση τις ικανότητές τους και όχι την ηλικία τους.

Καθοριστικός είναι ο ρόλος των φορέων παιδείας με πρωταρχικό την οικογένεια η οποία οφείλει να λειτουργεί ως χώρος αγάπης, στήριξης και ουσιαστικής επικοινωνίας και όχι ως εστία έντασης και αποξένωσης. Παράλληλα, το σχολείο χρειάζεται να επιτελεί τον ηθικοπλαστικό και κοινωνικό του ρόλο, προσφέροντας ολοκληρωμένη παιδεία με επίκεντρο τον ίδιο τον μαθητή και τις ανάγκες του. Σε αυτή την κατεύθυνση και τα  ΜΜΕ οφείλουν να επαναπροσδιορίσουν τον προσανατολισμό τους, προβάλλοντας υγιή πρότυπα και αξίες που ενισχύουν τον διάλογο και τη σύγκλιση. Τέλος, ιδιαίτερη ευθύνη φέρουν οι πνευματικοί άνθρωποι, οι οποίοι με τη στάση ζωής τους καλούνται να αποτελέσουν πρότυπα ήθους και συνέπειας, εμπνέοντας τους νέους και λειτουργώντας ως γέφυρα επικοινωνίας και κατανόησης ανάμεσα στις γενιές.

Αποφθέγματα

«Ούτε η νεολαία ούτε τα γηρατειά μπορούν να επιτύχουν κάτι χωρίς συμπαράσταση»

Θουκυδίδης                                                         

«Τα σαράντα χρόνια είναι τα γηρατειά της νεότητας, ενώ τα πενήντα η νεότητα των γηρατειών»

Βίκτωρ Ουγκώ

«Η μεγαλύτερη ντροπή για ένα γέροντα είναι το να μην διαθέτει άλλες αποδείξεις για το πώς έζησε στο βίο του, εκτός από τα χρόνια τα οποία κουβαλάει στη ράχη του»                          Σενέκας

«Η καλοσύνη στη νεότητα είναι αγγελική. Η καλοσύνη στα γηρατειά είναι θεϊκή»     Σωκράτης

«Τα γηρατειά είναι το πιο απρόσμενο πράγμα απ’ όλα όσα συμβαίνουν  σ’ έναν άνθρωπο»

Λέων Τρότσκυ

«Στα είκοσι χρόνια ηλικίας βασιλεύει η θέληση, στα τριάντα το μυαλό και στα σαράντα η κρίση»                                                                                                            Βενιαμίν  Φραγκλίνος